Radiator wordt niet warm: oorzaken en oplossing

Een radiator die niet doet wat hij moet doen, merk je meestal snel op als de temperaturen buiten dalen. Het meest duidelijke signaal is een radiator die volledig koud blijft terwijl de thermostaat hoog staat en andere radiatoren in huis wel warm worden. Soms voelt de radiator slechts gedeeltelijk warm aan, bijvoorbeeld alleen aan de onderkant of aan de kant waar de leidingen binnenkomen.

Naast de temperatuur zijn er andere signalen die wijzen op een probleem met de doorstroming. Hoor je borrelende, tikkende of suizende geluiden uit de metalen behuizing komen? Dat is vaak een teken dat de circulatie verstoord is. Ook een radiator die er erg lang over doet om op te warmen in vergelijking met vroeger, geeft aan dat het rendement van je centrale verwarming afneemt. In sommige gevallen merk je dat de radiator wel warm wordt als je alle andere radiatoren in huis dichtdraait, wat duidt op een probleem met de waterdruk of de balans in het circuit.

Als een radiator koud blijft, kun je eerst zelf een aantal controles uitvoeren voordat je hulp inschakelt. De eerste stap is altijd het ontluchten van de radiator. Hiervoor heb je een ontluchtingssleuteltje en een opvangbakje nodig. Draai het ventiel bovenaan de radiator een kwartslag open. Hoor je gesis? Dan ontsnapt er lucht. Zodra er een constante straal water uitkomt, draai je het ventiel weer dicht.

Controleer daarna de waterdruk op de manometer van je verwarmingsketel. Deze moet zich meestal in de groene zone bevinden. Is de druk te laag? Vul het systeem dan bij via de vulkraan. Een andere eenvoudige controle is het nakijken van de thermostaatknop. Soms blijft het pinnetje in de kraan hangen, zeker als de verwarming de hele zomer heeft uitgestaan. Je kunt de plastic knop eraf halen en voorzichtig met een tangetje voelen of het metalen pinnetje nog soepel in en uit beweegt. Forceer dit echter nooit om lekkages te voorkomen.

Schakel de stroom van die ruimte uit, maar alleen als je de verdeelkast droog en veilig kan bereiken. Stap nooit in water waar stroom op kan staan.

Er zijn verschillende redenen waarom het warme water de radiator niet bereikt of niet goed kan circuleren:

• Luchtbellen in het systeem: Lucht stijgt naar het hoogste punt en blokkeert daar de doorgang voor het water.
• Te lage waterdruk: Als er te weinig water in het gesloten systeem zit, heeft de pomp niet genoeg kracht om het warme water naar de verste of hoogste radiatoren te duwen.
• Vastzittende radiatorkraan: Het interne mechanisme van de kraan kan geblokkeerd zijn door kalk of vuil, waardoor de toevoer dicht blijft staan.
• Slibvorming: Na verloop van jaren ontstaat er corrosie aan de binnenkant van leidingen en radiatoren. Dit vormt een zwarte modder (slib) die zich ophoopt onderin de radiator, waardoor het rendement daalt en verstoppingen ontstaan.
• Defecte circulatiepomp: Als de pomp van de ketel niet meer krachtig genoeg draait, stroomt het water onvoldoende door het hele huis.
• Slechte waterzijdige inregeling: De verdeling van het water over de verschillende kamers is niet in balans, waardoor de dichtstbijzijnde radiatoren alle warmte opslorpen.

Wanneer zelf ontluchten niet helpt, zal een technieker dieper in het systeem moeten kijken. De vakman start vaak met een diagnose van de cv-ketel en de pomp om uit te sluiten dat het probleem daar ligt. Als blijkt dat er sprake is van interne vervuiling, kan de vakman het systeem 'spoelen'. Hierbij wordt met een spoelpomp en specifiek daarvoor bedoelde middelen het slib uit de leidingen en radiatoren verwijderd.

Als de kraan defect is, zal de vakman deze vervangen door een nieuw exemplaar, eventueel een thermostatische kraan voor betere temperatuurregeling. Bij hardnekkige problemen met de warmteverdeling kan hij het systeem waterzijdig inregelen. Hierbij stelt hij de voetventielen van elke radiator zo in dat elke kamer precies de juiste hoeveelheid water krijgt. Ook kan hij de expansievaten controleren; een defect vat zorgt namelijk voor constante drukproblemen en lucht in de leidingen.

Voorkomen is beter dan genezen, zeker bij je verwarming. Een jaarlijks of tweejaarlijks onderhoud van je cv-ketel is essentieel, maar denk ook aan de radiatoren zelf. Het is verstandig om aan het begin van elk stookseizoen alle radiatoren preventief te ontluchten. Laat tijdens de zomermaanden de thermostaatkranen volledig openstaan (op stand 5); dit voorkomt dat het interne pinnetje vast komt te zitten door kalkaanslag.

Daarnaast kun je een vuilafscheider laten installeren op de retourleiding van je cv-systeem. Dit apparaat vangt magnetische en niet-magnetische vuildeeltjes op voordat ze schade kunnen aanrichten aan je ketel of verstoppingen veroorzaken in je radiatoren. Gebruik nooit agressieve chemische ontstoppers in je leidingnet; deze kunnen de metalen onderdelen van binnenuit aanvreten en leiden tot lekkages. Vraag bij twijfel altijd om advies over veilige toevoegingen die corrosie in het systeem tegengaan.

Wie opdraait voor de kosten van een haperende radiator hangt af van de situatie en de oorzaak van het defect. Als je een woning huurt, is het klein onderhoud zoals het ontluchten van de radiatoren meestal de taak van de huurder. Voor grotere herstellingen, zoals het vervangen van een kapotte kraan of het spoelen van het systeem wegens ouderdom, moet je het huurcontract nakijken; vaak vallen deze kosten onder de verantwoordelijkheid van de verhuurder.

Wat betreft de verzekering: schade door een plotselinge lekkage aan een radiator wordt vaak gedekt door de brandverzekering, maar de reparatie van het defecte onderdeel zelf meestal niet. Dit hangt sterk af van je persoonlijke polisvoorwaarden. Woon je in een appartement met een collectieve verwarming? Dan verloopt de communicatie en de kostenverdeling meestal via de syndicus, aangezien het systeem dan deels gemeenschappelijk is.

De kosten voor het herstellen van een radiator worden bepaald door de aard van de verstopping en de benodigde vervangstukken. Je betaalt voor de werkuren van de technieker en de gebruikte materialen voor de reparatie.