Lekkende kraan: wat doe je eraan?

Een lekkende kraan is meestal duidelijk merkbaar, maar de manier waarop het water ontsnapt, vertelt vaak al veel over de oorzaak. De meest voorkomende vorm is de klassieke druppel uit de uitloop van de kraan, zelfs nadat je deze stevig hebt dichtgedraaid. Dit duidt vaak op een probleem met het binnenwerk.

Daarnaast kan een kraan ook lekken op plekken die minder zichtbaar zijn. Kijk bijvoorbeeld eens naar de voet van de kraan, waar deze het aanrecht of de wastafel raakt. Als daar constant een plasje water ligt, is er waarschijnlijk een dichting aan de onderzijde versleten. Een ander signaal is water dat langs de hendel of de draaiknoppen omhoog komt zodra je de kraan openzet.

Vergeet ook niet in het kastje onder de gootsteen of wastafel te kijken. Vochtplekken, schimmelvorming of een muffe geur in het keukenkastje wijzen vaak op een lek bij de flexibele aansluitslangen of de koppelingen met de muurplaat. Omdat dit water vaak traag langs de leidingen naar beneden sijpelt, wordt dit type lek vaak pas laat opgemerkt, wat schade aan het houtwerk kan veroorzaken.

Zodra je een lek vaststelt, is het belangrijk om verdere verspilling en schade te beperken. De eerste stap is het afsluiten van de watertoevoer naar de specifieke kraan.

• Kijk onder de wastafel of gootsteen of daar kleine stopkraantjes (hoekstopkranen) op de koud- en warmwaterleiding zitten. Draai deze met de klok mee dicht.
• Indien er geen lokale stopkraantjes zijn, of als deze vastzitten door kalk, moet je de hoofdkraan van de woning dichtdraaien. Deze bevindt zich meestal vlakbij de watermeter.
• Open de lekkende kraan na het afsluiten volledig om de resterende druk en het resterende water uit de leiding te laten lopen.
• Leg een handdoek of plaats een opvangbakje onder de kraan of de sifon als je merkt dat er water in het kastje sijpelt.
• Probeer niet met brute kracht aan de kraan te wringen. Als een knop of hendel vastzit, forceer deze dan niet, want dan kun je het kraanhuis intern beschadigen of de leidingen in de muur forceren.
• Maak foto's van het merk en het type van de kraan. Dit helpt enorm bij het zoeken naar de juiste wisselstukken.

Er zijn verschillende onderdelen in een kraan die na verloop van tijd kunnen falen. De oorzaak hangt vaak samen met het type kraan dat je hebt.

Bij oudere kranen met draaiknoppen is de boosdoener meestal het kraanleertje. Dit is een klein rubberen ringetje dat door de jaren heen hard wordt of scheurtjes vertoont, waardoor het de watertoevoer niet meer volledig afsluit. Ook kan de zitting van de kraan (waar het leertje op rust) aangetast zijn door kalk, waardoor zelfs een nieuw rubbertje niet meer goed afdicht.

Moderne mengkranen werken vaak met een keramisch binnenwerk (een cartouche). Hoewel deze langer meegaan, kunnen ze beschadigd raken door kleine vuilpartijen of kalksteentjes in het water die krassen maken op de keramische schijven.

Andere mogelijke oorzaken zijn: - Versleten O-ringen: Dit zijn de rubberen ringen die zorgen voor de afdichting van de uitloop (de zwenkarm) van de kraan. - Corrosie aan de aansluitslangen: De flexibele slangen onder de kraan kunnen door ouderdom gaan roesten of poreus worden. - Te hoge waterdruk: Als de druk op je binneninstallatie te hoog is, worden dichtingen sneller geforceerd en kunnen er spontane lekken ontstaan. - Kalkopbouw: In regio's met hard water kan kalk zich ophopen in het mechanisme, waardoor onderdelen niet meer goed op elkaar aansluiten.

Een vakman beschikt over het juiste gereedschap en de kennis om een lek structureel op te lossen zonder de kraan of de wastafel te beschadigen. Eerst zal de loodgieter een diagnose stellen: is de kraan nog herstelbaar of is vervanging op termijn verstandiger?

Bij een herstelling zal de vakman de kraan demonteren en de interne onderdelen inspecteren. Hij reinigt het kraanhuis en verwijdert kalkaanslag met professionele middelen. Indien nodig vervangt hij het kraanleertje, de keramische schijven of de volledige cartouche. Ook worden de O-ringen vaak preventief vervangen en ingevet met speciaal kranenvet voor een soepele werking.

Als de kraan aan de onderzijde lekt, zal de vakman de flexibele aansluitingen controleren en indien nodig de dichtingen aan de muurplaat vernieuwen. Mocht de kraan te zwaar beschadigd zijn door corrosie of kalk, dan kan hij een nieuw exemplaar monteren dat past op de bestaande aansluitingen, waarbij hij zorgt dat alles waterdicht en spanningsvrij wordt geplaatst.

Voorkomen is beter dan genezen, zeker als het gaat om waterschade en kalkaanslag. De belangrijkste vijand van je kranen is kalk.

• Reinig je kranen regelmatig met een zachte doek en een mild schoonmaakmiddel op basis van citroenzuur. Vermijd agressieve schuurmiddelen of bijtende chemicaliën, omdat deze de chroomlaag en de interne dichtingen kunnen aantasten.
• Gebruik nooit agressieve chemische ontstoppers als je ook een lek hebt; deze middelen kunnen de leidingen en dichtingen verder beschadigen door de hitte die ze genereren. Veilige alternatieven zijn een mechanische ontstopper (ploemper), een trekveer of het handmatig reinigen van de sifon.
• Draai kranen nooit te vast aan. Bij kranen met een rubberen dichting verniel je door te hard aan te draaien de structuur van het rubber, waardoor het sneller gaat lekken.
• Overweeg de installatie van een waterverzachter als je in een regio woont met zeer hard water. Dit beschermt niet alleen je kranen, maar ook je huishoudtoestellen en de rest van je leidingnet.
• Controleer af en toe het kastje onder de gootsteen op vochtigheid, zodat je een klein lek ontdekt voordat het grote schade aanricht.

Bij een lekkende kraan rijst vaak de vraag wie de kosten draagt voor de herstelling en de eventuele gevolgschade. In een huursituatie hangt dit af van je huurcontract en de aard van het gebrek. Over het algemeen vallen kleine herstellingen zoals het vervangen van een kraanleertje of het ontkalken van de kraan onder het reguliere onderhoud door de huurder. Structurele problemen of de volledige vervanging van een versleten kraan zijn vaak voor de verhuurder.

Wat betreft de schade aan het gebouw of je inboedel door een lek, hangt veel af van je eigen polis bij de brandverzekering. Sommige verzekeringen dekken de gevolgschade van een lek, maar niet de herstelling van de kraan zelf. In appartementsgebouwen is het raadzaam om bij schade ook de syndicus in te lichten, aangezien de blokpolis soms tussenkomt bij waterschade. Raadpleeg bij twijfel altijd je makelaar of de voorwaarden van je verzekeringscontract.

De kosten voor het verhelpen van een lek worden bepaald door de aard van het defect, de benodigde vervangonderdelen en de tijd die de vakman nodig heeft voor de herstelling. Vraag voor een duidelijk overzicht altijd een offerte aan bij een vakman in je buurt.