Boiler ontkalken: wanneer, hoe en wat je beter niet zelf doet

Kalk zet zich af op het verwarmingselement en onderin de kuip. Je ziet het niet, maar je merkt het wel aan het toestel:

• Minder warm water. De boiler is sneller 'leeg' dan vroeger, terwijl je niet meer verbruikt.
• Langer opwarmen. Na een douchebeurt duurt het merkbaar langer voor er weer warm water is.
• Geluid tijdens het opwarmen. Tikken, knetteren of 'zingen' wijst vaak op kalk rond het verwarmingselement.
• Witte korrels in het water. Kalkschilfers komen mee met het warme water en blijven hangen in perlators en douchekoppen.
• Een veiligheidsgroep die blijft druppelen. Een paar druppels tijdens het opwarmen is normaal: het water zet uit. Blijft het ventiel ook druppelen als de boiler niet opwarmt, dan sluit het vaak niet meer goed door kalk.

Heb je helemaal geen warm water meer, dan is kalk niet altijd de oorzaak. Lees dan eerst geen warm water: wat nu?

Welke aanpak past, hangt af van het toestel dat je warm water maakt:

• Elektrische boiler. Een voorraadtank met een verwarmingselement. Bij een 'natte' weerstand zit het element rechtstreeks in het water en zet de kalk zich daar af. Bij een 'droge' weerstand zit het element in een beschermende huls en kan het vaak vervangen worden zonder dat de tank leeg moet.
• Gasboiler of gaswaterverwarmer. Hier komen ook de gasaansluiting en de rookgasafvoer bij kijken. Openen, ontkalken en afstellen is werk voor een technieker.
• Combiketel (cv-ketel die ook warm water maakt). De kalk zet zich af in de warmtewisselaar voor het sanitair water. Die wordt bij een herstelling of onderhoud ontkalkt of vervangen door een verwarmingstechnieker.

Twijfel je welk toestel je hebt? Het typeplaatje op het toestel vermeldt merk, type en vermogen. Zet die gegevens in je aanvraag, dan weet de vakman wat hij moet meebrengen.

Ruik je gas? Verlaat meteen met iedereen de woning. Gebruik binnen geen schakelaars, bel of telefoon en maak geen vuur. Sluit de gaskraan alleen als je die zonder licht en zonder tijd te verliezen kan bereiken. Bel van buiten de netbeheerder (Brussel: Sibelga 0800 19 400 – Vlaanderen: Fluvius 0800 65 065) of 112. Lees ook gasgeur in huis: wat doe je?

Bij een elektrische boiler kan je een paar dingen zelf nakijken. Zet altijd eerst de stroom af via de zekering of de schakelaar van de boiler.

• Temperatuur nakijken. Hoe heter het water, hoe sneller kalk neerslaat. Zet de thermostaat niet hoger dan nodig, maar ook niet lager dan de fabrikant aanraadt om legionella te vermijden. Twijfel je over de juiste stand, vraag het dan aan de technieker.
• Veiligheidsgroep bedienen. Draai of til de knop van de veiligheidsgroep even op, zoals de handleiding van je toestel beschrijft. Zo spoel je losse kalkdeeltjes uit het ventiel. Blijft het daarna druppelen, laat het dan nakijken.
• Perlators en douchekop ontkalken. Die kan je losdraaien en in azijn of een sanitairontkalker leggen. Het probleem in de boiler los je daarmee niet op, maar je ziet wel of er veel kalk meekomt.

Doe dit liever niet zelf:

• Geen ontkalker of zuur in de boiler gieten. Dat kan de binnenbekleding van de kuip en de dichtingen aantasten.
• Een boiler nooit opwarmen als hij niet vol staat. Een verwarmingselement dat niet volledig onder water staat, kan doorbranden. Na het aftappen moet de tank eerst helemaal gevuld zijn: open een warmwaterkraan tot er een volle straal water komt, en zet pas dan de stroom weer op.
• Geen heet water aftappen zonder voorzorg. Het water in de boiler kan zeer heet zijn. Laat het eerst afkoelen en leid het naar een afvoer waar het veilig weg kan.
• De flens niet zelf openen. Daarbij moet meestal de dichting vervangen worden, en een verkeerde montage geeft snel een lek.

Kalk komt uit het leidingwater zelf. Hoe harder het water, hoe meer kalk erin zit en hoe sneller de boiler verkalkt.

• Waterhardheid verschilt per regio. Je waterleverancier publiceert de hardheid van het water op jouw adres, meestal in Franse graden (°f). Zoek het op bij je eigen leverancier, bijvoorbeeld Vivaqua in Brussel of De Watergroep of Farys in Vlaanderen.
• Hoge temperatuur. Bij heter water slaat kalk sneller neer.
• Veel warmwaterverbruik. Hoe meer water er opgewarmd wordt, hoe meer kalk er in de kuip terechtkomt.
• Geen onderhoud. Kalk die nooit verwijderd wordt, hoopt zich jaar na jaar op onderin de kuip.

Bij het ontkalken van een elektrische boiler werkt een technieker meestal zo:

1. Stroom en watertoevoer afsluiten en de boiler aftappen.
2. De flens openen en de kalk uit de kuip halen.
3. Het verwarmingselement reinigen, of vervangen als het te sterk aangetast is.
4. De magnesiumanode nakijken. Die beschermt de kuip tegen roest en slijt na verloop van tijd.
5. Een nieuwe flensdichting plaatsen, de boiler vullen en ontluchten.
6. Veiligheidsgroep en thermostaat testen voor de stroom weer opgezet wordt.

Is de kuip zelf aangetast of lekt de boiler, dan is vervangen soms zinvoller dan ontkalken. Vraag de technieker om dat vooraf in te schatten. Bij een gasboiler of combiketel kijkt hij ook de gasaansluiting en de verbranding na.

Zoek je iemand voor je boiler of ketel? Bekijk onze pagina over de verwarmingstechnieker of doe hiernaast een gratis aanvraag: tot 3 vakmannen uit je regio bellen je terug.

• Laat het toestel regelmatig nakijken. Hoe vaak, hangt af van je waterhardheid en je verbruik. Vraag de technieker na een ontkalking wat hij voor jouw toestel en jouw water aanraadt.
• Overweeg een waterontharder. Een ontharder op de hoofdleiding haalt een groot deel van de kalk uit het water voor het de boiler bereikt. Hij vraagt zelf ook onderhoud, zoals zout bijvullen.
• Stook niet heter dan nodig. Een lagere, veilige temperatuur geeft minder kalk en een lager verbruik.
• Laat de anode controleren. Een versleten anode beschermt de kuip niet meer, en dan kan de kuip gaan roesten.

• Huurwoning. Gewoon onderhoud en kleine herstellingen zijn meestal voor de huurder, vervanging door ouderdom is meestal voor de verhuurder. Vlaanderen en Brussel hebben elk een eigen lijst van herstellingen ten laste van de huurder. Kijk ook je huurcontract na en verwittig de verhuurder voor je een vakman laat komen.
• Appartement met een gemeenschappelijke installatie. Wordt het warm water centraal gemaakt, dan regelt de syndicus het onderhoud.
• Verzekering. Slijtage en kalk vallen meestal niet onder je woningverzekering. Schade door een plots lek kan wel gedekt zijn; dat hangt af van je polis. Lees ook waterlek: wat doe je?

De prijs hangt af van het type toestel, hoe bereikbaar het staat, hoeveel kalk erin zit en of er onderdelen vervangen moeten worden, zoals de flensdichting, de anode of het verwarmingselement. Vraag de technieker om die onderdelen apart op de offerte te zetten. Dan kan je offertes eerlijk vergelijken. Hieronder zie je richtprijzen voor een verwarmingstechnieker.